Bộ Xây dựng: Giá nhà leo thang vì đầu cơ và quy hoạch thiếu minh bạch

Cử tri tỉnh Quảng Trị phản ánh, sau khi hợp nhất hành chính cấp tỉnh, giá đất và nhà ở tại khu trung tâm hành chính mới tăng vọt, gây áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt của người dân.

Tiếp nhận ý kiến này, Bộ Xây dựng thừa nhận những năm gần đây, thị trường bất động sản tại nhiều địa phương, đặc biệt là các đô thị lớn và khu vực đô thị hóa nhanh, xuất hiện diễn biến phức tạp, tiềm ẩn yếu tố bất ổn. Giá nhà ở liên tục tăng mạnh, khiến việc sở hữu nhà của người dân ngày càng khó khăn, nhất là nhóm thu nhập thấp, trung bình và người hưởng lương cố định.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, trong 9 tháng đầu năm 2025, giá căn hộ tại Hà Nội và TP. HCM bình quân đạt 70 - 80 triệu đồng/m², tăng gần 6% so với đầu năm. Một số dự án hạng sang vượt mức 150 triệu đồng/m², cho thấy mặt bằng giá nhà đang duy trì ở ngưỡng rất cao so với thu nhập thực tế của phần lớn người dân đô thị. Nhiều khu vực, giá nhà đất đã bị đẩy lên không còn phản ánh đúng quy luật cung - cầu thực tế.

Bộ nhận định, những méo mó trên thị trường nhà ở bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân đan xen. Một mặt, công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị chưa đồng bộ, khiến nguồn cung nhà ở mất cân đối giữa các phân khúc. Nhiều dự án tập trung ở khu vực trung tâm hoặc nơi có hạ tầng phát triển, trong khi nhu cầu về nhà ở vừa túi tiền vẫn chưa được đáp ứng. Mặt khác, tình trạng đầu cơ, thổi giá và giao dịch theo tin đồn vẫn phổ biến, khiến giá nhà liên tục bị đẩy lên cao, vượt xa khả năng chi trả của người dân.

Theo Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), 80% căn hộ chào bán tại TP.HCM hiện có giá trên 80 triệu đồng/m²; Trong khi phân khúc bình dân, vốn được xem là "xương sống" của thị trường, gần như biến mất suốt ba năm qua. Còn theo CBRE, quý vừa qua, 90% nguồn cung mở bán tại TP HCM và Hà Nội thuộc phân khúc cao cấp, giá trung bình đạt 87-90 triệu đồng mỗi m2, tăng 30-40% so với cùng kỳ năm ngoái. Cấu trúc sản phẩm đang bị chi phối bởi xu hướng đầu tư thay vì ở thực.

Trước thực tế này,  Bộ Xây dựng cho biết đang phối hợp với các địa phương rà soát lại quy hoạch, đồng thời tháo gỡ vướng mắc pháp lý để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở thương mại và nhà ở xã hội. Cơ quan này cũng đề xuất hoàn thiện chính sách tín dụng nhà ở, hướng dòng vốn ưu tiên vào các dự án phục vụ nhu cầu ở thực thay vì đầu cơ ngắn hạn. Việc công khai thông tin quy hoạch, giá bán và tình trạng giao dịch được xem là yếu tố then chốt để lập lại trật tự thị trường.

Trong thời gian tới, Bộ sẽ tập trung hoàn thiện các văn bản hướng dẫn Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, bảo đảm khung pháp lý mới được triển khai thống nhất từ đầu năm 2026. Bộ cũng đang xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thị trường bất động sản, kết nối với hệ thống thông tin đất đai nhằm công khai tiến độ, giá bán và pháp lý của từng dự án. Song song đó, chương trình phát triển ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2025 - 2030 sẽ được thúc đẩy mạnh hơn, với các ưu đãi về đất đai, tín dụng và thủ tục đầu tư dành cho doanh nghiệp tham gia.

Bộ Xây dựng nhấn mạnh, việc bình ổn thị trường nhà ở không thể dựa vào các biện pháp hành chính mang tính ngắn hạn, mà cần một chiến lược phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hệ thống tài chính. Khi các quy định về minh bạch thông tin, quy hoạch và tín dụng được thực thi hiệu quả, thị trường sẽ dần tự điều chỉnh, tiến tới trạng thái cân bằng và phát triển bền vững, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ở thực của người dân.

Cơ quan này kỳ vọng, quá trình triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ giúp thị trường bất động sản ổn định hơn, mặt bằng giá nhà được điều chỉnh về mức phù hợp với thu nhập của đại bộ phận người dân, qua đó nâng cao khả năng sở hữu nhà, đồng thời góp phần giữ vững an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.