THACO chính thức đề xuất đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Đảng và Nhà nước liên tiếp ban hành các chủ trương, chính sách lớn nhằm thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển kết cấu hạ tầng, điển hình là Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội.

Trong văn bản gửi Thủ tướng Phạm Minh Chính, ông Trần Bá Dương – Chủ tịch HĐQT THACO nhấn mạnh, những thay đổi mạnh mẽ về chính sách đã tạo điều kiện để khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò chủ lực trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Đề xuất đầu tư toàn diện, sử dụng công nghệ hiện đại

Sau quá trình nghiên cứu, THACO đề xuất đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, căn cứ theo Nghị quyết 172/2024/QH15 của Quốc hội đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án.

Tập đoàn khẳng định sẽ tự lập dự án đầu tư, sử dụng vốn tự có kết hợp các nguồn huy động hợp pháp, tuân thủ quy định của Luật Đầu tư số 61/2020/QH14. Về công nghệ, THACO đề xuất sử dụng hệ thống đường sắt điện khí hóa hiện đại, đạt chuẩn quốc tế. Tập đoàn sẽ hợp tác với các đối tác uy tín từ châu Âu (như Đức, Pháp) và châu Á (Nhật Bản, Hàn Quốc) để tiếp nhận và chuyển giao công nghệ, đồng thời kết hợp với các doanh nghiệp trong nước để làm chủ dần công nghệ trong tương lai.

Mục tiêu dài hạn của THACO là hình thành nền công nghiệp đường sắt quốc gia – từ sản xuất đầu máy, toa xe đến hệ thống điều khiển, tín hiệu và vận hành góp phần thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp nền tảng như cơ khí, luyện kim và công nghệ số.

Mức đầu tư và phương án tài chính

Tổng vốn đầu tư toàn bộ dự án theo nghị quyết Quốc hội là 1.713.548 tỷ đồng (khoảng 67,34 tỷ USD). Tuy nhiên, THACO đề xuất tổng mức đầu tư là 1.562.000 tỷ đồng (tương đương 61,35 tỷ USD) do tách riêng phần chi phí giải phóng mặt bằng thành một dự án độc lập do Nhà nước đảm nhiệm.

THACO dự kiến sẽ góp 20% vốn đầu tư (~12,27 tỷ USD) bằng vốn chủ sở hữu và phát hành cổ phần tăng vốn, đảm bảo ông Trần Bá Dương và gia đình tiếp tục nắm quyền chi phối. 80% còn lại (~49,08 tỷ USD) sẽ được vay từ các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước, kèm đề xuất Nhà nước bảo lãnh và hỗ trợ toàn bộ lãi vay trong 30 năm. Tài sản bảo đảm là toàn bộ công trình của dự án.

Để triển khai, THACO sẽ thành lập Công ty dự án, mời gọi thêm các tập đoàn trong nước tham gia góp vốn, với nguyên tắc THACO giữ quyền chi phối và không chuyển nhượng cổ phần, vốn góp hay dự án cho đối tác nước ngoài.

Lộ trình thực hiện và mô hình phát triển

THACO đề xuất chia dự án thành hai giai đoạn:

• Giai đoạn 1: Xây dựng và vận hành trong 5 năm, gồm hai đoạn TP.HCM – Nha Trang và Hà Nội – Hà Tĩnh – là các tuyến có nhu cầu vận tải lớn.
• Giai đoạn 2: Hoàn thiện tuyến còn lại (Hà Tĩnh – Nha Trang) trong 2 năm tiếp theo, do địa hình phức tạp cần thêm thời gian nghiên cứu kỹ.

Tổng thời gian hoàn thành toàn tuyến dự kiến là 7 năm. Việc chia giai đoạn nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước học hỏi, chuyển giao công nghệ, tham gia sâu vào xây dựng, lắp đặt và vận hành, từ đó tiết kiệm chi phí, giảm giá vé và phát triển ngành công nghiệp đường sắt nội địa.

THACO cũng đề xuất thời hạn hoạt động của dự án là 70 năm, phù hợp Luật Đầu tư. Giá vé sẽ do Nhà nước phê duyệt trên cơ sở đảm bảo hiệu quả tài chính và hoàn vốn.

Ngoài ra, THACO mong muốn được: Ưu tiên giao quỹ đất phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng); Miễn thuế nhập khẩu với máy móc, thiết bị trong nước chưa sản xuất được theo Luật Đường sắt 2017; Hưởng đầy đủ các chính sách ưu đãi đầu tư đặc thù theo Nghị quyết 172/2024/QH15 và pháp luật hiện hành.

Cam kết phát triển hạ tầng và xã hội

Ông Trần Bá Dương cam kết phát triển các mô hình TOD hiện đại, giá cả hợp lý, đáp ứng nhu cầu an cư và sinh hoạt cho người dân. Đồng thời, vì lý do an ninh quốc gia, THACO đề xuất Nhà nước sở hữu một số hạ tầng trọng yếu và có thể tiếp nhận toàn quyền quản lý dự án trong trường hợp đặc biệt.

THACO cũng phân công các tập đoàn thành viên tham gia cụ thể vào dự án:

• THACO Industries: Tiếp nhận chuyển giao, sản xuất đầu máy, toa xe và linh kiện.

• THADICO – Đại Quang Minh: Đầu tư, xây dựng và khai thác quỹ đất quanh các ga theo mô hình TOD.

• THISO: Đầu tư và vận hành hạ tầng xã hội (trung tâm thương mại, trường học, bệnh viện, công viên...) để phục vụ người dân và phát triển kinh tế địa phương.

Với đề xuất toàn diện, THACO đang mở ra một hướng đi mới trong việc huy động nguồn lực tư nhân vào các dự án hạ tầng quốc gia quy mô lớn. Đây được xem là một nỗ lực thiết thực nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và bền vững cho Việt Nam trong những thập kỷ tới.