Chứng chỉ hành nghề: “Tấm vé” còn thiếu của gần 89% môi giới bất động sản tại Việt Nam

Theo khảo sát từ Viện Nghiên cứu Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE), hiện có đến 89% môi giới bất động sản chưa sở hữu chứng chỉ hành nghề hợp lệ. Cụ thể, 51,8% chưa từng được đào tạo và không có chứng chỉ, 24,1% đã qua đào tạo nhưng chưa được cấp chứng chỉ, và 12,8% có chứng chỉ nhưng đã hết hiệu lực. Chỉ có 11,3% môi giới hiện đang sở hữu chứng chỉ còn hiệu lực .​

Tình trạng này đã được thảo luận tại hội thảo chuyên đề “Chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản: Vướng ở đâu, gỡ thế nào?” do Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) tổ chức ngày 21/4 tại Hà Nội. Sự kiện thu hút gần 100 đại biểu, bao gồm đại diện cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia ngành, tổ chức đào tạo và doanh nghiệp môi giới, nhằm tìm kiếm giải pháp cho việc tổ chức kỳ thi sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề.​

Theo TS. Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch VARS, mặc dù Luật Kinh doanh bất động sản 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024, nhưng việc tổ chức kỳ thi sát hạch vẫn gặp khó khăn do thiếu hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan chức năng. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp không thể tuyển dụng đủ nhân sự có chứng chỉ hợp pháp, ảnh hưởng đến hoạt động giao dịch và quá trình phục hồi thị trường .​

Để giải quyết vấn đề này, VARS đề xuất Bộ Xây dựng sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể để Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố có cơ sở triển khai kỳ thi sát hạch theo đúng quy định pháp luật. Đồng thời, cần thiết cho phép các đơn vị đào tạo đủ điều kiện được phối hợp tổ chức kỳ sát hạch; xây dựng hệ thống thi trực tuyến hoặc liên tỉnh, nhằm giảm tải áp lực cho từng địa phương và đảm bảo tính công khai, minh bạch trong toàn hệ thống .​

Việc chuẩn hóa đội ngũ môi giới bất động sản không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn góp phần tạo dựng niềm tin cho khách hàng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản Việt Nam.

Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE), trong số gần 30.000 nhà môi giới được khảo sát, đã có hơn 6.000 người hoàn tất chương trình đào tạo theo Thông tư 04/2024/TT-BXD do Bộ Xây dựng ban hành. Tuy nhiên, những học viên này vẫn chưa thể tham gia kỳ thi sát hạch để được cấp chứng chỉ hành nghề, do vướng mắc trong việc triển khai hướng dẫn tổ chức kỳ thi tại các địa phương.

Đáng chú ý, có tới 416 doanh nghiệp môi giới báo cáo đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực đạt chuẩn. Nhiều công ty không thể tuyển đủ nhân sự có chứng chỉ hợp pháp, khiến hoạt động kinh doanh đình trệ, ảnh hưởng đến tiến trình phục hồi của thị trường bất động sản. Thực trạng này đang tạo ra một làn sóng "khủng hoảng ngầm" trong ngành môi giới - khi người hành nghề mắc kẹt giữa mong muốn tuân thủ pháp luật và thực tế không có lối đi rõ ràng để hợp pháp hóa hoạt động.

Tình trạng này cho thấy sự cấp thiết trong việc chuẩn hóa lực lượng môi giới thông qua đào tạo bài bản và một cơ chế thi cử minh bạch, khả thi. Theo VARS IRE, có đến 93% người tham gia khảo sát bày tỏ mong muốn được tham gia kỳ thi sát hạch, thể hiện sự quan tâm lớn đến việc hợp thức hóa hành nghề theo quy định của pháp luật.

Đây là tín hiệu tích cực, đặt ra yêu cầu cần nhanh chóng tổ chức kỳ thi một cách linh hoạt, đồng bộ. Việc tổ chức thi trực tuyến hoặc theo hình thức liên tỉnh cũng được đề xuất nhằm đáp ứng nhu cầu rộng rãi và bắt kịp xu hướng số hóa.

Trong bối cảnh hiện nay, VARS cho rằng công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm là cần thiết. Tuy nhiên, song song với đó, cần tạo hành lang pháp lý rõ ràng và thuận lợi để hàng chục nghìn môi giới có thể hành nghề đúng luật. 

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cũng chỉ ra rằng "điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay chính là sự chậm trễ trong việc ban hành hướng dẫn tổ chức kỳ thi ở cấp địa phương. Mặc dù Luật Kinh doanh Bất động sản 2023 đã quy định rõ trách nhiệm thuộc về UBND các tỉnh, thành phố, nhưng hiện vẫn chưa có nhiều động thái triển khai cụ thể.

TS. Trần Xuân Lượng - Phó Viện trưởng VARS IRE cho rằng, thị trường đang rơi vào một nghịch lý: người học đã có, nhu cầu thi rất lớn, doanh nghiệp thiếu nhân sự, nhưng lại không thể tổ chức kỳ thi. Nếu không sớm tháo gỡ, tình trạng “bế tắc pháp lý” này sẽ tiếp tục kéo dài.

Ông Lượng cho biết, 88% học viên được hỏi cho biết họ không biết cơ quan nào sẽ tổ chức kỳ thi tại địa phương. Điều này cho thấy sự thiếu rõ ràng trong phối hợp giữa các cấp, khiến toàn bộ hệ thống cung - cầu trong thị trường có nguy cơ bị gián đoạn.

Việc chậm trễ không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là “điểm nghẽn” nghiêm trọng trong vận hành của cả thị trường bất động sản. Muốn tháo gỡ, cần có một cơ chế điều phối hiệu quả, rõ ràng về trách nhiệm, cùng với sự phối hợp chặt chẽ từ trung ương đến địa phương.

“Vấn đề không nằm ở năng lực tổ chức, mà ở sự thiếu đồng bộ trong chỉ đạo và thực thi. Nếu các địa phương tiếp tục chờ nhau hoặc lo ngại trách nhiệm, thì kỳ thi sát hạch sẽ mãi chỉ nằm trên giấy,” ông Lượng nói.

Đại diện doanh nghiệp và các chuyên gia cũng đồng thuận đề xuất Bộ Xây dựng sớm ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết, tạo cơ sở pháp lý để UBND các tỉnh, thành phố triển khai kỳ thi. Đồng thời, cho phép các đơn vị đào tạo đủ điều kiện phối hợp tổ chức kỳ thi, xây dựng hệ thống thi trực tuyến hoặc liên tỉnh nhằm giảm tải áp lực và đảm bảo tính minh bạch.

Trong khuôn khổ hội thảo, VARS IRE cũng chính thức công bố khung chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức hành nghề môi giới bất động sản và điều hành sàn giao dịch theo Thông tư 04. Đồng thời gửi thư ngỏ và đề nghị tới UBND các tỉnh phối hợp tổ chức kỳ thi sát hạch trong thời gian sớm nhất.