Kim Chung: Biến nhà ở công nhân thành "động" kinh doanh, có dấu hiệu vi phạm hình sự

Tự ý chuyển đổi công năng, cho thuê sai quy định

Thanh tra TP. Hà Nội vừa công bố kết luận thanh tra công tác quản lý, sử dụng diện tích tầng 1 khu nhà ở công nhân tại xã Kim Chung, do Công ty TNHH MTV Quản lý và phát triển nhà Hà Nội quản lý, vận hành.

Khu nhà ở công nhân xã Kim Chung, huyện Đông Anh, Hà Nội (Khu nhà công nhân) là một trong những dự án thí điểm đầu tiên được xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước để cho công nhân thuê, thuộc sở hữu Nhà nước. 

Đây là dự án thí điểm thuộc sở hữu nhà nước phục vụ nhu cầu về nhà ở cho công nhân làm việc tại khu công nghiệp Thăng Long và các khu công nghiệp lân cận.

Khu nhà ở này có diện tích 20 ha, gồm 28 tòa nhà, trong đó có 24 tòa cao 5 tầng và 4 tòa cao 15 tầng. Tổng diện tích tầng 1 được giao quản lý và cho thuê là hơn 16.000 m2.

Từ năm 2007, UBND TP. Hà Nội giao Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội (Công ty Quản lý nhà Hà Nội) quản lý, khai thác, vận hành khu nhà này. 

Theo kết luận thanh tra, từ năm 2010 đến hết 2019, Công ty Quản lý nhà Hà Nội đã tự chuyển đổi công năng theo thiết kế là nhà để xe, phòng kỹ thuật điện, nước, sảnh chính để cho các tổ chức, cá nhân thuê 56 điểm (khoảng 10.000 m2) kinh doanh dịch vụ. 

Hợp đồng cho thuê có thời hạn 3 năm, giá 33.000 đồng/m2/tháng (bao gồm VAT). Khi hết hợp đồng, công ty không báo cáo thành phố cho tổ chức đấu giá quyền thuê diện tích kinh doanh dịch vụ mà tiếp tục ký cho thuê theo giá cũ đến năm 2019.

Ngoài ra, có 6 đơn vị sử dụng các phần diện tích theo thiết kế là sảnh chính, phòng để xe đạp, phòng bảo vệ, phòng chờ, hành lang, phòng bưu điện, thư báo không đúng công năng. Công ty Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội không cung cấp được hợp đồng thuê.

Cụ thể gồm: Công ty CP Đầu tư xây dựng và xuất khẩu lao động Hoàng Long sử dụng 4 điểm; Công ty TNHH Canon Việt Nam sử dụng 4 điểm; Công ty CP Nhân lực, Thương mại và Dịch vụ TVC sử dụng 1 điểm; Công ty CP Đầu tư và quan hệ quốc tế GLC Group sử dụng 1 điểm; tâm giáo dục và định hướng MPK sử dụng 1 điểm; Công ty CP Xuất nhập khẩu thương mại hợp tác nhân lực quốc tế Việt Nam (Vinaincomex) sử dụng 1 điểm.

Quá trình quản lý, vận hành bên thuê đã cải tạo, sửa chữa (xây tường gạch, cải tạo cửa sổ thành cửa đi, xây tường (gạch, thạch cao) ngăn thành nhiều phòng như phòng để ở, kinh doanh, phòng bếp, vệ sinh; lấn chiếm đất công cộng hạ tầng kỹ thuật trong khuôn viên khu nhà công nhân; cho thuê lại…

Giữa năm 2017, Sở Xây dựng Hà Nội yêu cầu công ty thu hồi các điểm cho thuê không đúng quy định. Tuy nhiên, việc này đã không được các bên liên quan làm quyết liệt dẫn đến thời điểm tổ chức thanh tra (quý II/2024) vẫn còn khoảng 20 điểm chưa được thu hồi, phải ra quyết định cưỡng chế.

Theo Công ty Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội báo cáo, Công ty không phải hạch toán riêng các khoản chi theo từng nguồn thu riêng từ quỹ nhà ở công nhân (thu cho thuê nhà ở, thu cho thuê kinh doanh dịch vụ tầng 1, các loại phí, thu khác...) mà chỉ tổng hợp các khoản chi phục vụ cho toàn bộ công tác quản lý vận hành tại khu nhà ở công nhân tại xã Kim Chung theo đúng dự toán, quyết toán được UBND TP phê duyệt.

Do vậy, thanh tra thành phố không kiểm tra được việc quản lý thu, chi từ nguồn cho thuê diện tích tầng 1 khu nhà ở công nhân tại xã Kim Chung; chỉ làm rõ việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của bên thuê.

Trong đó, đối với các điểm tự cho thuê không có văn bản chấp thuận của UBND TP (24 điểm): Tổng số tiền phải thu là 16,714 tỷ đồng. Đã thu 13,850 tỷ đồng; còn phải thu (10 điểm) là 2,863 tỷ đồng.

Phần diện tích theo thiết kế là nhà để xe và diện tích khác tự chuyển đổi sang diện tích kinh doanh dịch vụ, ký hợp đồng cho các đơn vị, cá nhân thuê với mục đích kinh doanh (33 điểm). Trong đó, đối với điểm thành phố chấp thuận (1 điểm): Tổng số tiền phải thu là 705 triệu đồng;

Đối với các điểm tự cho thuê không có văn bản chấp thuận của UBND TP (32 điểm): Tổng số tiền phải thu là 22,862 tỷ đồng. Đã thu 17,449 tỷ đồng. Còn phải thu (17 điểm) 5,412 tỷ đồng…

Từ năm 2017- 30/4/2024, Công ty không có biện pháp thu hồi số tiền nợ trong thời hạn hợp đồng (2 điểm) là 290 triệu đồng, nhưng không có biện pháp thu hồi lại diện tích đã cho thuê; Công ty vẫn để bên thuê sử dụng (không có hợp đồng thuê) dẫn đến việc nợ phát sinh ngoài hợp đồng thuê số tiền tạm tính gần 8,3 tỷ đồng. Tổng số tiền tạm tính không có khả năng thu hồi khoảng 8,5 tỷ đồng, có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Thêm vào đó, đơn vị quản lý cũng thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý tài sản công, không kiểm tra, không có biện pháp xử lý ngăn chặn để các tổ chức, cá nhân thuê diện tích tầng 1.

Cụ thể, để xảy ra tình trạng lấn chiếm chiếm vỉa hè, hạ tầng ngoài nhà trong khuôn viên Khu nhà ở công nhân; để 6 đơn vị sử dụng các phần diện tích theo thiết kế là sảnh chính, phòng để xe đạp, phòng bảo vệ, phòng chờ, hành lang, phòng Bưu điện, thư báo... tại tầng 1 của 12 điểm thuộc khối nhà 5 tầng (Công ty không cung cấp được hợp đồng cho thuê) để làm phòng ăn, phòng lễ tân, phòng chờ, phòng họp....là vi phạm quy định pháp luật.

Chuyển hồ sơ vi phạm về An ninh điều tra, xử lý hàng loạt cán bộ và doanh nghiệp

Để xảy ra tồn tại nêu trên, trách nhiệm thuộc về Tổng Giám Công ty TNHH MTV Quản lý và phát triển nhà Hà Nội; Giám đốc Xí nghiệp quản lý và Phát triển nhà ở Xã hội và cán bộ được giao quản lý quỹ nhà ở công nhân xã Kim Chung, huyện Đông Anh (giai đoạn 2010 đến nay).

Trước những sai phạm, Thanh tra Thành phố mời Ban Nội chính Thành ủy, Công an thành phố, Viện kiểm sát nhân dân thành phố để phân tích, đánh giá tài liệu thu thập trong quá trình thanh tra và thống nhất chuyển hồ sơ, tài liệu về các hành vi vi phạm của Công ty đến Cơ quan An ninh điều tra để điều tra.

Tháng 8/2024, Thanh tra đã chuyển hồ sơ về hành vi nêu trên đến Cơ quan An ninh điều tra, Công an thành phố.

Về xử lý hành chính, Thanh tra thành phố kiến nghị giao Sở Xây dựng tham mưu UBND thành phố gia hạn quyết định cưỡng chế thu hồi đối với 20/28 điểm chưa bàn giao lại diện tích tầng 1 Khu nhà ở công nhân xã Kim Chung; Kiểm tra việc công ty để 6 đơn vị sử dụng 12 điểm, không có hợp đồng thuê, báo cáo, đề xuất UBND Thành phố xem xét, xử lý theo quy định.

Sau khi UBND Thành phố có quyết định gia hạn thời hạn cưỡng chế, UBND huyện Đông Anh khẩn trương tổ chức cưỡng chế thu hồi diện tích tầng 1 theo quy định. Trường hợp không tổ chức cưỡng chế được, UBND huyện Đông Anh thiết lập hồ sơ đối với các đơn vị, cá nhân thuê về tội cố ý chiếm giữ tài sản trái phép. Đồng thời, kiểm tra, giải tỏa, xử lý các vi phạm theo chỉ đạo của UBND TP. Hà Nội.

Về xử lý cán bộ, Thanh tra thành phố kiến nghị UBND Thành phố chỉ đạo Chủ tịch Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội, Giám đốc Sở Xây dựng, Chủ tịch UBND huyện Đông Anh kiểm điểm trách nhiệm, có hình thức kỷ luật đối với tập thể, cá nhân có liên quan.

Ngày 7/2/2025, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đã có văn bản về việc chỉ đạo việc thực hiện Kết luận thanh tra./.