Những điều chỉ có khi sống ở chung cư, dù cao cấp thế nào. Tôi đã dọn đi sau chưa đầy 4 năm...

Hồi mới chuyển vào căn hộ cũ, tôi quyết chí ở đó ít nhất hai mươi năm. Người ta lấy vợ thế nào, tôi làm nội thất nghiêm túc thế ấy.

Cái sofa phải thật êm. Đèn phải đúng màu “resort luxury”. Có món đồ tôi còn tính thuê người bê bằng thang bộ vì thang máy không lọt. Một bộ sofa dự tính phải đập cả cửa mới đưa vào được.

Đỉnh cao là tôi đập luôn một phòng ngủ để mở phòng khách lên gần 85m². Bạn bè tới chơi ai cũng trầm trồ: “Đúng là nhà người có gu. Rộng thế nhỉ…”

Gu thì có thật, mà tiền điện cũng có thật.

Không chỉ là vấn đề gu, thực ra ngồi giữa một phòng khách bao la không hề dễ chịu chút nào. Con người sinh ra từ bụng mẹ, nên khi ngồi trong một không gian hẹp, cảm giác an toàn và dễ chịu sẽ cao hơn.

Phòng khách nhà tôi full kính hướng Tây. Mùa hè Hà Nội, mỗi chiều nắng chiếu vào như đang nướng cá bằng năng lượng mặt trời. Điều hòa chạy ngày chạy đêm, có tháng hóa đơn lên đến gần 6 triệu. Tôi ngồi nhìn app điện lực mà thấy mình như đang góp phần thúc đẩy GDP ngành năng lượng quốc gia.

Nhưng chưa đầy bốn năm sau – chính xác là hơn ba năm rưỡi một chút – tôi dọn đi.

Một phần vì đời sống thay đổi, nhưng phần lớn là vì tôi mệt. Mệt cảnh cư dân đấu đá nhau như một nghị trường thu nhỏ. Mệt họp ban quản trị. Mệt cảnh livestream chửi nhau dưới hầm xe.

Có hôm đi làm về, mở group cư dân ra đã thấy thông báo: “Khẩn cấp! Cư dân tập trung phản đối!” Tôi chưa kịp đọc là phản đối chuyện gì thì đã thấy hơn ba trăm bình luận phía dưới.

Ở Việt Nam bây giờ, muốn biết một khu chung cư có đáng sống hay không, đừng nhìn vào hồ bơi hay sảnh đá marble. Hãy xin vào group cư dân. Nếu group im lặng quá thì có thể dân đã bỏ đi gần hết. Nếu ngày nào cũng có đến 500 bình luận thì hoặc là khu đó rất đông vui, hoặc là đang chuẩn bị có... nội chiến.

Có khu cư dân căng băng rôn đỏ rực như không khí World Cup. Có khu chặn xe chủ đầu tư ngay tại cổng. Có khu họp cư dân tới 11 giờ đêm chỉ vì chuyện điều hòa hành lang. Có nơi ban quản trị đấu với ban quản lý còn căng thẳng hơn cả tranh ghế nghị trường. Đỉnh cao là rất nhiều người mua nhà vì cái gọi là “môi trường văn minh”, rồi vài năm sau, ngày nào cũng lên mạng cãi nhau với hàng xóm.

Tôi từng nghĩ chung cư là nơi ở của tầng lớp trung lưu hiện đại. Sau này mới hiểu, nhiều khu thực chất là mô hình: “một làng xã Việt Nam được dựng đứng lên cao 40 tầng.”

Ở dưới đất, hàng xóm cãi nhau vì con gà; lên chung cư, họ cãi nhau vì slot đỗ xe, vì cây cảnh, tủ dép, hay chuyện chó phóng uế… Bản chất không hề thay đổi, chỉ khác nhau ở mật độ dân số và tốc độ internet.

Và có một điều rất gây tranh cãi nhưng tôi thấy đúng: Rất nhiều người Việt đang mua nhà vượt quá nhu cầu sống thật của mình. Gia đình 4 người nhưng ở căn 5 phòng ngủ. Phòng khách rộng bằng cả nhà người khác. Ban công làm như resort Bali. Để rồi cuối cùng, cả nhà lại nằm co cụm trong một phòng bật điều hòa cho tiết kiệm điện, hoặc vì con sợ ma, vì chồng muốn nằm cạnh vợ…

Chúng ta mua nhà, rất nhiều khi không phải để ở, mà là để chứng minh mình đã “lên đời”. Người Việt cực kỳ thích cảm giác làm cho “bạn bè tới phải trầm trồ”.

Cho nên mới có cảnh nhiều người chấp nhận vay mượn vài chục năm chỉ để đổi lấy một câu xã giao: “Nhà anh đẹp thật!” Rồi sau đó, họ âm thầm sống trong áp lực của phí quản lý, lãi vay ngân hàng và những trận chiến trên group cư dân.

Mà phí quản lý cũng là một phát minh rất thú vị. Hồi xưa ở nhà đất, tiền vệ sinh mỗi tháng vài chục nghìn là xong. Giờ ở nhiều khu đô thị, mỗi tháng đóng tiền quản lý như mua gói thuê bao Netflix Premium bản bất động sản.

Hôm qua tôi giật mình nghe loáng thoáng có khu ở Hà Nội thu phí tới 115.000đ/m², còn ở Sài Gòn cũng có khu giá từ 10 đến 15 USD. Có nơi, một căn hộ 150m² đóng vài triệu tiền phí mỗi tháng là chuyện bình thường. Nghĩa là bạn chưa bật điều hòa, chưa ăn miếng nào, chưa cãi nhau câu nào với hàng xóm… thì tiền đã tự động mất đi.

Rồi tôi chuyển nhà với suy nghĩ: “Thôi, sang nơi khác chắc sẽ yên ổn hơn.” Xong ở được vài tháng lại thấy group mới bắt đầu: “Đề nghị minh bạch quỹ bảo trì.” “Yêu cầu làm rõ phí gửi xe.” “Kiến nghị thay cây xanh.”

Tôi ngồi đọc mà bật cười. Hóa ra không phải mình chuyển nhà, chỉ là mình vừa đổi sang một server khác mà thôi. Khu bình dân thì chửi nhau kiểu bình dân, khu dân trí cao thì viết đơn ra phường, ra tòa.

Sau vài lần mua nhà, sửa nhà và chuyển nhà, tôi hiểu ra một điều: Thật ra rất ít người ở một căn chung cư tới hai mươi năm. Đời người thay đổi nhanh hơn nội thất rất nhiều.

Lúc mua có thể chưa có con, rồi con cái lớn lên đi học, rồi ta đổi việc, rồi bố mẹ già yếu, rồi chính bản thân ta cũng thay đổi tư duy. Lúc trẻ thì thích phòng khách thật lớn để tiếp bạn bè, tới tuổi trung niên chỉ mong có một cái giường ngủ ngon và hóa đơn tiền điện đừng làm tim mình loạn nhịp.

Nên giờ nếu ai hỏi tôi lời khuyên mua nhà, tôi sẽ nói rất thật: Đừng đập phá quá nhiều. Đừng mua nhà chỉ để gây ấn tượng với người khác. Và đừng bao giờ tin vào khái niệm “ở cả đời”.

Tốt nhất là mua luôn căn nhà đã có sẵn nội thất, đã hình thành, có sổ hồng rõ ràng; mình lên xem kỹ rồi xách vali vào ở luôn. Đập phá ra sửa lại chỉ tổ béo mấy công ty làm nội thất (mà kỳ sau tôi sẽ viết một bài về 1001 sự cố khi làm nội thất).

Ở Hà Nội bây giờ, thứ ở với bạn lâu nhất nhiều khi không phải là căn hộ, mà là drama của khu cư dân. Nếu thực sự muốn yên tĩnh, tốt nhất hãy ít vào nhóm Zalo cư dân và chuẩn bị sẵn tâm lý nộp các loại phí sẽ tăng lên một cách bất thình lình.

Ảnh là căn hộ hoàn thiện cơ bản tôi đang bóc ra làm lại… Hồi đó đăng Facebook tự hào lắm, bạn tôi còn vào thả cái ảnh kèm bình luận: “Tớ cũng đang bóc đây, kiki.”