Savills: Đánh thuế bất động sản là giải pháp giúp bình ổn giá nhà

Giá nhà vượt tầm tay, hộ gia đình trung bình cần hơn 30 năm để mua nhà

Theo Savills, tình trạng khan hiếm nhà ở giá hợp lý không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà còn là vấn đề chung trên toàn thế giới.

Nghiên cứu mới đây của Savills Impacts chỉ ra rằng, nhiều quốc gia đã áp dụng các biện pháp điều tiết thị trường để đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường nhà ở, trong đó thuế là một công cụ phổ biến.

Bà Cao Thị Thanh Hương - Quản lý Cấp cao Bộ phận Nghiên cứu Savills, nhấn mạnh rằng thuế bất động sản là một công cụ tài chính thường xuyên được đưa ra bàn luận trong các khung pháp lý của nhiều quốc gia, đặc biệt tại những nước đang phát triển như Việt Nam.

"Hiện tại, chủ sở hữu bất động sản ở Việt Nam không phải đóng thuế tài sản, trong khi mức thuế/phí chuyển nhượng ở Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất thế giới", bà Hương chia sẻ.

Theo nghiên cứu của Savills Việt Nam, thị trường nhà ở tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung căn hộ giá hợp lý.

Thị phần phân khúc này đã giảm từ 60% năm 2016 xuống chỉ còn 35% vào năm 2024, và những căn hộ sơ cấp dưới 2 tỷ đồng hiện đã hoàn toàn biến mất khỏi thị trường.

"Giá sử có thể tiết kiệm tối đa 40% thu nhập mội tháng, một hộ gia đình thu nhập trung bình sẽ cần hơn 30 năm để có thể mua một căn nhà với điều kiện giá nhà không tiếp tục tăng. Nhưng với diễn biến gia tăng liên tục của của thị trường thì điều này là phi thực tế, khiến bất bình đẳng xã hội gia tăng và tiềm ẩn mầm mống bất ổn an sinh về lâu dài", bà Cao Thị Thanh Hương phân tích.

Đánh thuế bất động sản là giải pháp giúp điều tiết thị trường?

Trước thực trạng nhu cầu nhà ở xã hội tăng cao, người dân kỳ vọng vào những bước đi mạnh mẽ hơn từ phía Nhà nước.

TP.HCM đã đặt mục tiêu cung cấp 35.000 căn nhà ở xã hội vào năm 2025, trong khi Hà Nội hướng đến con số 8.000 căn. Theo bà Cao Thị Thanh Hương, các chính sách đã được điều chỉnh để khuyến khích phát triển nhà ở xã hội, đồng thời có thể cân nhắc các biện pháp như đánh thuế bất động sản thứ hai nhằm tối ưu hóa nguồn lực và điều tiết thị trường.

Ở góc độ lý thuyết, bà Hương cho rằng thuế bất động sản có 3 chức năng quan trọng. Trước tiên, nó tạo nguồn thu ngân sách để tái đầu tư vào các dự án an sinh xã hội. Thứ hai, thuế giúp kiểm soát tài nguyên quốc gia thông qua việc yêu cầu các hộ gia đình có thu nhập cao phải đóng góp tài chính tương ứng với lượng tài nguyên (nhà - đất) mà họ sử dụng.

Cuối cùng, so với các loại thuế khác như thuế doanh nghiệp, thuế bất động sản dễ thực thi hơn vì tài sản là thứ không thể trốn tránh và không chịu sự ràng buộc của các hiệp định quốc tế, giúp chính phủ dễ dàng hoạch định nguồn thu.

Theo bà, các chủ sở hữu bất động sản ở Việt Nam hiện nay không phải chi trả thuế tài sản trong khi khung thuế, phí chuyển nhượng cũng thuộc nhóm thấp nhất thế giới. Trong bối cảnh đó, việc chính phủ cân nhắc áp dụng các biện pháp bình ổn, điều tiết thị trường như đánh thuế bất động sản thứ hai sẽ là giải pháp hạ nhiệt giá nhà. So với các sắc thuế chủ lực khác như thuế doanh nghiệp, thuế bất động sản không cần cạnh tranh hay bị giới hạn bởi các hiệp định quốc tế.

Đồng tình quan điểm về đánh thuế bất động sản, ông Nguyễn Văn Đính - Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam khẳng định hiện nay hệ thống pháp luật vẫn chưa có các chế tài đủ mạnh để kiểm soát và ngăn chặn hoạt động đầu cơ, găm đất đẩy giá.

Ông Đính cho rằng, tình trạng mua bán và sang tay không kiểm soát chính là nguyên nhân chủ yếu gây ra các cơn sốt đất tại nhiều địa phương. Các nhà đầu cơ thường mua đất rồi bỏ hoang, chờ giá tăng hoặc cố tình tạo ra sự khan hiếm nhằm đẩy giá lên cao để kiếm lời.

"Việc nghiên cứu áp thuế bất động sản là cần thiết, giúp cơ cấu lại ngân sách nhà nước theo hướng an toàn và khuyến khích việc sử dụng bất động sản hợp lý, phù hợp với thông lệ quốc tế", ông Đính nhấn mạnh.

Dù vậy, các chuyên gia cũng thừa nhận rằng, từ việc đề xuất đến thực thi đánh thuế tài sản là một chặng đường không hề dễ dàng.

"Để thực hiện áp thuế tài sản, chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuật, công cụ tính thuế, đặc biệt là minh bạch và số hóa toàn bộ dữ liệu bất động sản dân cư trở thành rào cản lớn nhất, cần nguồn tài chính lớn, sự quyết liệt tới cùng và công tác phối hợp lâu dài của liên bộ chức năng", vị chuyên gia Savills khuyến nghị.

Theo bà, xác định giá trị giao dịch chính xác, minh bạch hóa các giao dịch và quyền sở hữu là những thách thức khó khăn.

Ngoài ra, mức thuế hợp lý cũng là một bài toán khó, vì phải đảm bảo vừa giúp tăng nguồn thu ngân sách vừa không làm kìm hãm sự phát triển của thị trường bất động sản, một ngành liên kết mật thiết với nhiều lĩnh vực kinh tế khác./.