Tác động tiêu cực của việc "bỏ cọc" đấu giá đến giá cả, thị trường nhà ở

Khó khăn tiềm ẩn trong kinh tế chồng chất, đòi hỏi hành động kịp thời

Báo cáo Thẩm tra đánh giá kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2024 tại Phiên khai mạc kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa 15, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh đã đưa ra một bức tranh tổng thể về tình hình kinh tế - xã hội nước ta. Ông cho biết, bên cạnh những thành quả đáng ghi nhận, năm 2024 cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức không nhỏ.

Ủy ban Kinh tế đã kêu gọi cần quan tâm và đánh giá sâu sắc một số vấn đề quan trọng. Theo đó, việc ổn định kinh tế vĩ mô vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dù có những dấu hiệu tăng trưởng, nhưng mức độ này chưa thật sự phản ánh đúng những khó khăn đang tồn tại trong nền kinh tế, như sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và đầu tư công.

Các lĩnh vực mới nổi như kinh tế số, kinh tế xanh, trí tuệ nhân tạo và chip bán dẫn vẫn chưa có sự chuyển biến mạnh mẽ. Bên cạnh đó, sức mua nội địa đang chững lại và lạm phát đang chịu áp lực lớn hơn trong những tháng cuối năm.

Xuất khẩu cũng đang gặp phải nhiều trở ngại, từ rào cản kỹ thuật đến điều tra chống bán phá giá, với phần lớn vẫn phụ thuộc vào các sản phẩm gia công, trong khi các ngành công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ chất lượng cao chưa phát triển mạnh mẽ. Tình trạng xuất siêu vẫn gắn chặt với khu vực FDI, trong khi nhập siêu dịch vụ chưa có dấu hiệu cải thiện.

Cũng theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn đang chậm chạp. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong 9 tháng đầu năm 2024 ước đạt chỉ 47,29% theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn so với mức 51,38% cùng kỳ năm 2023

Đáng chú ý, vẫn còn 31 bộ, cơ quan trung ương và 23 địa phương có tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công dưới mức trung bình chung của cả nước.

Một số ý kiến cho rằng, mặc dù cùng một hệ thống pháp luật, nhưng kết quả triển khai tại các cơ quan, đơn vị, địa phương lại không đồng nhất, vì vậy cần Chính phủ làm rõ nguyên nhân, đặc biệt là nguyên nhân chủ quan, nhằm tìm ra giải pháp khắc phục hiệu quả.

Cơ cấu sản phẩm trên thị trường bất động sản còn thiếu cân đối

Theo thông tin từ Ủy ban Kinh tế, hoạt động sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp vẫn còn gặp nhiều thách thức. Trung bình trong 9 tháng đầu năm 2024, có khoảng 18,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường mỗi tháng, khiến tỷ lệ doanh nghiệp rút lui so với số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt đến 89,7%, cao hơn so với mức 79,3% của năm 2023.

Bên cạnh đó, cơn bão số 3 Yagi đã gây ra những tác động nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất của Việt Nam trong tháng 9. Mưa lớn và lũ lụt đã khiến các dây chuyền sản xuất và chuỗi cung ứng bị chậm trễ, thậm chí dẫn đến việc đóng cửa tạm thời một số hoạt động kinh doanh. Dự báo rằng điều này có thể khiến tốc độ tăng trưởng GDP cả năm giảm khoảng 0,15%.

Thị trường tài chính và tiền tệ cũng đang tiềm ẩn nhiều thách thức. Nợ xấu đang ở mức cao, việc xử lý các ngân hàng yếu kém vẫn chậm, và tăng trưởng tín dụng trong những tháng đầu năm còn hạn chế.

Doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn tín dụng, trong khi áp lực trả nợ trái phiếu doanh nghiệp đến hạn ngày càng lớn. Tỷ giá có những biến động bất thường ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, và việc quản lý thị trường vàng còn tồn tại nhiều bất cập, tạo áp lực lên thị trường ngoại tệ và tỷ giá.

Rủi ro an ninh mạng đối với hệ thống tài chính Việt Nam ngày càng trở nên phức tạp và khó lường. Mặc dù thanh khoản thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã có những cải thiện đáng kể, nhưng vẫn phải đối mặt với không ít thách thức.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cũng nhấn mạnh rằng, thị trường bất động sản đang có những tín hiệu phục hồi, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Cơ cấu sản phẩm trên thị trường thiếu sự cân đối, khiến giá nhà chung cư ở phân khúc sơ cấp và thứ cấp bị đẩy lên cao, làm cho những người có nhu cầu thực về nhà ở gặp khó khăn trong việc tiếp cận.

Tình trạng "bỏ cọc" sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất đang tái diễn, ảnh hưởng tiêu cực đến mặt bằng giá và thị trường nhà ở. Hơn nữa, tình trạng lũng đoạn, thổi giá, đầu cơ đất đai đã đẩy giá đất lên cao, khiến việc mua bán chủ yếu diễn ra trong giới đầu cơ, trong khi người dân và doanh nghiệp lại khó tiếp cận vì giá đất vượt quá khả năng chi trả.

Bên cạnh đó, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở, nhưng kết quả vẫn chưa đạt như kỳ vọng.

Nhiều điểm nghẽn trong quá trình phát triển vẫn chưa được tháo gỡ hiệu quả, chẳng hạn như việc chậm triển khai Quy hoạch điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030 và tầm nhìn đến năm 2050, cùng với Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia. Sự chậm trễ này có thể gây ra hệ lụy nghiêm trọng cho sản xuất than, an ninh cung cấp năng lượng, và an ninh cung cấp điện của nước ta trong thời gian tới. Tình trạng ô nhiễm tại các khu công nghiệp và ngập úng tại các đô thị lớn cũng đang trở nên ngày càng nghiêm trọng.

Ngoài ra, công tác cải cách thủ tục hành chính và xây dựng pháp luật vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập. Tình trạng lãng phí tiếp tục diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, gây ra nhiều hệ lụy cho sự phát triển.

Hồ sơ đề nghị xây dựng một số luật chưa đảm bảo chất lượng và chưa đầy đủ theo đúng quy định. Việc gửi hồ sơ dự án, dự thảo đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội nhiều khi chưa đảm bảo thời gian theo quy định, dẫn đến khó khăn trong công tác nghiên cứu, thẩm tra và góp ý của các cơ quan thuộc Quốc hội, cũng như đại biểu Quốc hội.

Một số quy định và thủ tục hành chính tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương vẫn còn rườm rà, chưa được cắt giảm triệt để, gây khó khăn cho doanh nghiệp và người dân. Việc giải quyết hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp và hoàn thuế thu nhập cá nhân cho người dân cũng đang diễn ra chậm chạp.

Cuối cùng, lĩnh vực khoa học và công nghệ đang gặp không ít thách thức về nguồn lực tài chính và cơ sở hạ tầng. Hoạt động đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất chip vẫn còn chậm, chưa tạo được động lực để thúc đẩy nền kinh tế vươn lên nấc thang giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Chính phủ số và kinh tế số chưa phát huy được hết tiềm năng, trong khi kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn chưa thực sự hấp dẫn, làm giảm động lực chuyển đổi sang mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn và công nghệ mới để triển khai các giải pháp cho kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, như tái chế, sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải các-bon.

Ngoài ra, nạn hàng giả, hàng kém chất lượng, và hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ vẫn tiếp tục là vấn đề nhức nhối trong xã hội, để lại những hậu quả tiêu cực ảnh hưởng đến sức khỏe, tài chính, cũng như niềm tin của người tiêu dùng vào tính minh bạch của thị trường hàng hóa, đồng thời làm giảm uy tín của các nhà sản xuất và kinh doanh chân chính./.